Diş Temizliği (Detartraj) Nedir, Ne İşe Yarar?

Diş temizliği, dental plak ve diş taşı (tartar) adı verilen sertleşmiş birikintilerin profesyonel araçlarla diş yüzeylerinden ve diş eti altından uzaklaştırılması işlemidir. Diş hekimliğinde bu işleme “Detartraj” veya daha kapsamlı olduğunda “Periodontal Küretaj” adı verilir.

Diş Taşı (Tartar) Nasıl Oluşur?

Dişlerimizi fırçaladığımızda dahi tam olarak temizlenemeyen yumuşak bakteri birikimine dental plak denir. Tükürükteki mineraller ve kalsiyum, temizlenmeyen bu plağın içine çökelir ve zamanla sertleşerek diş taşını (tartar) oluşturur. Tartar, gözenekli yapısı nedeniyle daha fazla bakteri ve plak tutar ve evde fırçalama veya ip kullanımıyla çıkarılamaz.

Detartraj (Diş Temizliği) Ne İşe Yarar?

Detartrajın amacı, ağız ve diş sağlığını tehdit eden bu birikintileri uzaklaştırarak iki temel fayda sağlamaktır:

1. Diş Eti Sağlığını Korumak:

• Diş Eti İltihabını Önler (Gingivitis): Tartar, diş eti kenarında biriktiğinde diş etlerini tahriş eder ve iltihaba (kızarıklık, şişlik ve kanama) yol açar. Temizlik, bu iltihabın ana sebebini ortadan kaldırır.
• Periodontitise Geçişi Engeller: Tedavi edilmeyen iltihap, diş etlerinin dişten ayrılmasına ve diş eti cebi oluşumuna yol açar. Bu derin ceplerde biriken bakteri, periodontitis adı verilen ve çene kemiğini eriten ciddi hastalığı başlatır. Düzenli temizlik, bu yıkıcı sürecin önüne geçer.

2. Çürük ve Kötü Koku Riskini Azaltmak:

• Çürük Oluşumunu Önler: Plak ve tartar, asit üreten bakteriler için ideal bir barınaktır. Bu asitler diş minesini aşındırarak çürüklere neden olur. Temizlik, çürük riskini azaltır.
• Ağız Kokusunu Giderir: Tartar, çok sayıda bakteri ve çürüyen artığı barındırdığı için kötü kokuya (halitozis) yol açar. Detartraj, bu koku kaynağını ortadan kaldırır.

Detartraj Nasıl Yapılır?

İşlem genellikle ağrısız olup, uyuşturma gerektirmeyebilir (ancak derin cepler varsa lokal anestezi uygulanabilir).

1. Ultrasonik Cihazlar: Yüksek frekanslı titreşimler ve su spreyi kullanan aletlerle diş yüzeyindeki büyük tartar kütleleri parçalanır.
2. El Aletleri (Küretler): Diş eti çizgisi altındaki ve ulaşılması zor alanlardaki inatçı tartar kalıntıları manuel olarak temizlenir.
3. Polisaj (Cilalama): Temizlik sonrasında diş yüzeyleri özel bir macun ve fırça ile parlatılarak (polisaj) pürüzsüzleştirilir. Bu, bakteri ve plağın yüzeye yeniden yapışmasını zorlaştırır.

Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?

Genel ağız sağlığı iyi olan kişiler için 6 ayda bir rutin kontrol ve diş temizliği önerilir. Periodontal hastalığı veya yoğun tartar oluşumu olan riskli hastaların ise bu işlemi 3–4 ayda bir yaptırması gerekebilir.